تنوع موريانهها در هر دسته
امروزه در حدود دو هزار گونه موريانه در دنيا ميشناسيم که در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير فراوانند يکي از نمونههاي بزرگ و معروف آن موريانه تپه سياه است که در دماغه اميد (جنوب افريقا) به سر ميبرند و نام علمي آن آمي ترمز آتلانتيکوس است. گونه ديگري که خيلي نزديک به اين نوع و داراي عادات مشابه است در افريقا و همچنين در استراليا و بعضي نواحي آمريکا و هندوستان و مالايا و سواحل مديترانه يافت ميشود. البته بطور عمده در سراسر ايالات متحده آمريکا و نيز در قسمت جنوبي کانادا يافت ميشود. در اروپا تا مناطق شمالي اين قاره مثلاً تا پاريس و وين جاي زيست موريانه است، اما پرشمارترين موريانهها در مناطق باران خيز مدارگاني يافت ميشوند


موریانه ها از دیر باز یکی از دشمنان انسان در سیستمهای شهری بوده و خواهند بود این حشره با تنوع زیستی بالایی که دارد توانسته است خود را با آخرین دست آوردهای انسان در علوم ابنیه سازی سازگار سازد . حتی امروزه مستحکم ترین بتونها و استفاده از آخرین متدهای ساخت سازه های جدید نتوانسته است جلوی حرکت این حشره کوچک را بگیرد.
موریانه ها جزو حشراتی می باشند که بصورت کلنی زندگی می کنند گاهی کلنی این حشره به بیش از 5000 موریانه می رسد در خصوص گونه های این حشره اختلاف نظر های متعددی در دنیا وجود دارد ولی آن چیزی که مهم است این است که تاکنون بیش از 2000 گونه از این حشره شناسایی شده است طرز زندگی و زیست این حشره به یکی از پر رمز و راز ترین اسرار طبیعت شناسان و زیست شناسان مبدل شده است بنحوی که تمامی کارشناسان رشته های چون گیاه پزشکی – حشره شناسی – دیرینه شناسی – میراث فرهنگی – مرمت بنا – علوم زیستی – کشاورزی – عمران سازه – زیست شناسی – آفت شناسی – و...

موریانه جزو دسته حشراتی می باشند که وظایف غریزی خود را از نسلی به نسل دیگر منتقل می کنند این دسته غریزه ها گاهی با تغییراتی در زندگی آنها صورت می پذیرد . تغییراتی در انباری داری مواد غذایی در طبقات مختلف - نگهداری از نوزادان - نگهداری از ملکه - و نیز گاه حرکتهایی که در مسیرهای مدارهای جغرافیایی از خود نشان می دهند . از نمونه های بارزی که بطور مداوم با آنها سرکار دارم حرکت موریانه های زیر زمینی می باشد که این حرکتها گاهی با تغییر مسیرهای چند صد متری میسر می باشد. موریانه ها بر خلاف مورچه ها مسیرهای حرکتی خود را با فرمونهای ترشحی علامت گذاری نمی کنند بلکه در فاصله های مختلف موریانه هایی را قرار می دهند که کار انتقال و مسیر حرکتی را معین می کنند . در گذشته گفته می شد که موریانه ای که به موریانه دیگر می رسد کار تحویل نیمی از ذخیره غذایی خود را انجام می دهد و لی امروزه مشخص شده است که علاوه بر این که مقداری (نه نیمی) از غذایی معده خود را تحویل موریانه بعدی می دهند مسیر حرکتی و موانعی که در سر راه با آنها مواجه شده است را نیز برای موریانه شرح می دهند . این تبادل اطلاعات که بسیار کوتاه می باشد با حرکاتی که از سوی موریانه در حال برگشت به لانه می باشد انجام می گیرد . موریانه ها با توجه به کور بودنشان دارای قدرت بویایی فراوانی می باشند . یکی از مشکلاتی که در رابطه با مبارزه با این حشره بایستی بدان توجه داشت این است که اگر از موادی استفاده نماییم که دارای بوی زیادی باشند موریانه ها علاوه بر تغییر مسیر رایحه بوی آن ماده را برای آزمایشگاه خود برده و با تغییر ساختاری آن و معین نمودن میزان اثربخشی و مخاطره آمیز بودن آن برای نسلهای بعدی با ایجاد تغییراتی در ژنهایی که به ملکه خواهند رسانید نسلهای بعد را در برابر آن بو مقاوم خواهند نمود .
بر گرفته از سایت دانشگاه تسینگ هوآ
دکتر مهرداد حلوائی
متخصص فیزیولوژی جانوری و کنترل آفات شهری و صنعتی از دانشگاه تسینگ هوآی چین
Mehrdad halvaei
Phd & Eng Animal Physiology of china Tsinghua University



